Giáo án cả năm Giáo dục địa phương (Hà Nội) Lớp 7

 Ngày soạn: 13/ 10
 Ngày giảng: 17 /10
Tiết 7
 Chủ đề 2:
 SỰ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA CỦA HÀ NỘI TỪ THẾ KỶ X – XV
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC:
 1. Kiến thức:
 - Biết được trong những thế kỷ độc lập, mặc dù trải qua nhiều biến động, nhân dân ta 
vẫn nổ lực xây dựng cho mình một nền văn hóa dân tộc tiến lên.
 - Hiểu được trải qua các triều đại Đinh, Tiền Lê, Lý Trần, Hồ, Lê sơ ở các thế kỷ X – 
XV, công cuộc xây dựng văn hóa được tiến hành đều đặn nhất quán. Đây cũng là giai 
đoạn hình thành của nền văn hóa Đại Việt (còn gọi là văn hóa Thăng Long).
 - Hiểu được nền văn hóa Thăng Long phản ánh đậm đà tư tưởng yêu nước, tự hào và 
độc lập dân tộc. 
 2. Kỹ năng: Quan sát, phát hiện di sản văn hóa.
 3. Thái độ: - Bồi dưỡng niềm tự hào về nền văn hóa đa dạng của dân tộc.
 - Bồi dưỡng ý thức bảo vệ các di sản văn hóa tốt đẹp của dân tộc.
 - Ý thức, phát huy năng lực sáng tạo trong văn hóa.
II. THIẾT BỊ VÀ TÀI LIỆU DẠY HỌC:
 - Một số tranh ảnh nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc thế kỷ X – XV.
 - Một số bài thơ, phú của các nhà văn học lớn.
III. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY VÀ HỌC:
Hoạt động 1. Mở đầu
1. Kiểm tra bài cũ:
2. Giới thiệu bài mới: 
 Từ sau ngày giành độc lập trải qua gần 6 thế kỷ, nhân dân Việt Nam đã xây dựng 
cho mình một nền văn hóa đa dạng, phong phú, đậm đà bản sắc dân tộc. Từ thế kỉ XI, Hà 
Nội được chọn là kinh đô của nước Việt và cũng là trung tâm văn hóa của đất nước. Trải 
qua các triều đại phong kiến Việt Nam từ thế kỉ X đến thế kỉ XV, nhân dân ta đã xây dựng 
được một nền văn hóa rực rỡ với trung tâm là kinh thành Thăng Long.
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới
 Hoạt động của thầy và trò Kiến thức cơ bản
 I. Tư tưởng tôn giáo.
 II. Giáo dục, văn học, nghệ thuật.
 1. Giáo dục:
 2. Phát triển văn học.
 3. Sự phát triển nghệ thuật.
 - GV: giảng giải về lĩnh vực nghệ thuật gốm, kiến - Thành tựu:
 trúc, điêu khắc, sân khấu, âm nhạc. + Kiến trúc phát triển, chủ yếu ở giai 
 - GV chia HS làm 3 nhóm, yêu cầu mỗi nhóm đoạn Lý, Trần, Hồ thế kỷ X – XV 
 theo dõi SGK, tìm hiểu một số lĩnh vực cụ thể: theo hướng Phật giáo, gồm chùa, Hoạt động của thầy và trò Kiến thức cơ bản
 + Nhóm 1: Kiến trúc. tháp, đền.
 + Nhóm 2: Điêu khắc. + Bên cạnh đó có những công trình 
 + Nhóm 3: Sân khấu, ca nhạc. kiến trúc ảnh hưởng của Nho giáo: 
 - GV đặt câu hỏi cho mỗi nhóm: Cung điện, thành quách, thành 
 + Nhóm 1: Kể tên những kiến trúc tiêu biểu thế Thăng Long.
 kỷ X – XV, phân biệt đâu là kiến trúc ảnh hưởng + Điêu khắc: gồm những công trình 
 đến đạo Phật, đâu là kiến trúc ảnh hưởng của Nho chạm khắc, trang trí ảnh hưởng của 
 giáo? Nói lên hiểu biết về những công trình kiến Phật giáo và Nho giáo, song vẫn 
 trúc đó. mang những nét đọc đáo riêng.
 + Nhóm 2: Phân loại những công trình điêu khắc + Nghệ thuật sân khấu ca, múa, nhạc 
 Phật giáo, Nho giáo? Nét độc đáo trong nghệ mang đậm tính dân gian truyền 
 thuật điêu khắc. thống.
 + Nhóm 3: Sự phát triển của nghệ thuật sân khấu, 
 ca múa nhạc, đặc điểm?
 - HS thảo luận, cử đại diện trả lời.
 - GV hỏi: Em có nhận xét gì về đời sống văn hóa 
 của nhân dân thời Lý, Trần, Hồ?
 - HS trả lời.
 - GV bổ sung, kết luận.
 - GV yêu cầu HS nêu những thành tựu về lịch sử, 4. Khoa học - kỹ thuật.
 địa lý, quân sự, chính trị, toán học, kỹ thuật. - Lịch sử:
 - HS trả lời. + Đại Việt sử ký (Lê Văn Hưu).
 - GV nhận xét, chốt ý. + Lam Sơn thực lục.
 + Đại Việt sử ký toàn thư.
 - Địa lý: Dư địa chí, Hồng Đức bản 
 đồ.
 - Quân sự: Binh thư yếu lược.
 - Chính trị: Thiên Nam dư hạ.
 - Toán học: Đại thành toán pháp 
 (Lương Thế Vinh), Lập thành toán 
 pháp (Vũ Hữu).
 - Kỹ thuật:Chế tạo súng thần cơ (Hồ 
 Nguyên Trừng), thuyền chiến có 
 lầu.
Hoạt động 3: luyện tập 
 Kể tên những kiến trúc tiêu biểu thế kỷ X – XV, phân biệt đâu là kiến trúc ảnh hưởng 
đến đạo Phật, đâu là kiến trúc ảnh hưởng của Nho giáo?
Hoạt động 4: Vận dụng: 
- Vị trí Phật giáo ở các thế kỷ X – XV.
- Đặc điểm thơ văn của các thế kỷ XI – XV. - Nét độc đáo, tính dân tộc và dân gian trong lĩnh vực nghệ thuật ở các thế kỷ X – XV.
* Hướng dẫn học bài ở nhà : (2’) 
 - Học bài cũ, đọc trước bài mới.
 - Lập bảng thống kê các thành tựu văn hóa thế kỷ X – XV. Ngày soạn: 13/ 10
 Ngày giảng: 24 /10
Tiết 8
 ÔN TẬP
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC:
 1. Kiến thức:
 - Củng cố kiến thức qua 2 chủ đề đã học.
 - Hiểu được Lịch sử Hà Nội trải qua các triều đại Lý, Trần, Hồ, Lê sơ ở các thế kỷ X 
– XV, công cuộc xây dựng văn hóa được tiến hành đều đặn nhất quán. Đây cũng là giai 
đoạn hình thành của nền văn hóa Đại Việt (còn gọi là văn hóa Thăng Long).
 - Hiểu được nền văn hóa Thăng Long phản ánh đậm đà tư tưởng yêu nước, tự hào và 
độc lập dân tộc. 
 2. Kỹ năng: - Quan sát, phát hiện di sản văn hóa.
 - Nhận biết những nét tiêu biểu của lịch sử Hà Nội và các tên gọi khác 
nhau của Thăng Long qua các triều đại
 3. Thái độ: - Bồi dưỡng niềm tự hào về nền văn hóa đa dạng của dân tộc mà tiêu biểu 
là Hà Nội.
 - Ý thức, phát huy năng lực sáng tạo trong văn hóa.
II. THIẾT BỊ VÀ TÀI LIỆU DẠY HỌC:
 - Một số tranh ảnh nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc thế kỷ X – XV.
 - Một số bài thơ, phú của các nhà văn học lớn.
III. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY VÀ HỌC:
Hoạt động 1. Mở đầu
1. Kiểm tra bài cũ:
2. Giới thiệu bài mới: 
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới
Phần I. Trắc nghiệm 
Câu 1: Từ thế kỉ X đến thế kỉ XV có những triều đại nào sau đây?
A. Nhà Đinh, nhà Lê, nhà Nguyễn, nhà Hồ
B. Nhà Lý, nhà Trần, nhà Hồ, nhà Lê
C. Nhà Minh, nhà Thanh, nhà Hồ, nhà Lý
D. Nhà Nguyên, nhà Tống, nhà Trần, nhà Lê
Câu 2: Triều đại tồn tại lâu nhất trong lịch sử từ thế kỉ X đến thế kỉ XV là:
A. Nhà Lý B. Nhà Trần C. Nhà Hồ D. Nhà Lê
Câu 3: Niên đại tồn tại từ năm 1225 – 1400 là của triều đại nào?
A. Nhà Lý B. Nhà Trần C. Nhà Hồ D. Nhà Lê
Câu 4: Sự kiện nào sau đây liên quan đến nhà Lý?
A. Dời đô về Thanh Hóa và đổi tên kinh đô là Tây Đô
B. Đổi tên kinh đô Thăng Long là Đông Đô
C. Dời đô về Đại La và đổi tên kinh đô là Thăng Long D. Đổi tên kinh đô Đông Đô là Đông Quan
Câu 5: Người sáng tạo ra tiền giấy thay cho tiền kim loại là:
A. Lý Công Uẩn B. Trần Quốc Tuấn C. Lê Lợi D. Hồ Quý Ly
Câu 6: Kế hoạch đánh giặc Mông Nguyên của triều đại nhà Trần là:
A. Khi giặc mạnh thì lui, khi giặc yếu thì tiến công
B. Chủ động tấn công ngay từ đầu khi giặc xâm lược
C. Khi giặc mạnh thì đánh, khi giặc yếu thì truy đuổi
D. Khi giặc mạnh thì đầu hàng không dám đánh
Câu 7: Tên kinh đô Đông kinh là của triều đại: 
A. Nhà Lý B. Nhà Trần C. Nhà Hồ D. Nhà Lê
Câu 8: Nhà Hồ sau khi dời đô vào Thanh Hóa thì đổi tên kinh đô là gì ?
A. Thăng Long B. Đông Đô C. Đông Kinh D. Đông Quan 
Câu 9: Ý nghĩa tên gọi của kinh đô Thăng Long là gì ?
A. Rồng đẹp B. Rồng vàng C. Rồng bay D. Rồng cuộn
Câu 10: Chùa Một Cột là do triều đại nào xây dựng ?
A. Nhà Lý B. Nhà Trần C. Nhà Hồ D. Nhà Lê
Câu 11: Việc tổ chức khoa thi của các triều đại là nhằm mục đích:
A. Để khuyến khích việc học của học sinh B. Để phân loại học sinh hàng năm
C. Để khen thưởng học sinh D. Tuyển chọn quan lại khi cần
Câu 12: Hai nhà văn hóa lớn tiêu biểu cho thời kì này là:
A. Hồ Quý Ly và Lê Lợi B. Chu Văn An và Trần Quốc Tuấn
C. Lý Thánh Tông và Trần Huệ Tông D. Hồ Nguyên Trừng và Lê Văn Hưu
Phần II. Tự luận 
Câu 1 Nêu nhận xét và đánh giá của em về kết quả dời đô của Lý Công Uẩn ?
Câu 2 Trình bày những nét thay đổi về Thăng Long dưới thời Trần?
Câu 3 Là học sinh, em cần phải làm gì để giữ gìn và phát huy nét đẹp văn hóa, giáo dục 
truyền thống của dân tộc ta?
 GỢI Ý 
Phần I. Trắc nghiệm 
 1.B 2.A 3.B 4.C 5.D 6.A
 7.D 8.B 9.C 10.A 11.D 12.B
Phần II. Tự luận 
 Câu 1: - Nhận xét: 
 + Việc dời đô của Lý Công Uẩn đã đem lại sự phát triển kinh tế giàu mạnh cho đất 
nước, đời sống nhân dân được bình yên, ấm no, hạnh phúc.
 + Thăng Long trở thành trung tâm chính trị, văn hóa lớn nhất cả nước
 + Triều đại nhà Lý tồn tại được lâu bền với trên 200 năm (215 năm) - Đánh giá: Đây là việc làm hoàn toàn đúng đắn 
Câu 2: - Khu thành: 
 + Năm 1243, đắp lại Hoàng thành, đổi gọi là Long Phượng.
 + Các cung điện được mở rộng thêm: cung Quan Triều, cung Thánh Từ, điện Thiên 
An, điện Diên Hồng, điện Thọ Quang...
 - Khu thị: 
 + Bố trí thành các phường tập trung theo ngành nghề sản xuất (có 61 phường) 
 + Hệ thống giao thông nội thành được xây dựng với cảnh quan khá đẹp
Câu 3: - HS cần nêu được các ý cơ bản sau:
+ Chăm chỉ, siêng năng học tập tốt để luôn trở thành con ngoan trò giỏi, cháu ngoan Bác 
Hồ
+ Thực hiện tốt 5 điều Bác Hồ dạy thiếu niên nhi đồng
+ Luôn tỏ lòng biết ơn ông bà, cha mẹ, thầy cô và những người đã giúp đỡ mình
+ Luôn có tác phong ăn mặc, nói năng lễ độ lịch sự văn hóa
+ Tích cực trau dồi kiến thức về lịch sử để hiểu rõ quá trình dựng nước và giữ nước của 
cha ông ta trước đây
 Hoạt động 3: luyện tập 
 Kể tên những kiến trúc tiêu biểu thế kỷ X – XV, phân biệt đâu là kiến trúc ảnh hưởng 
đến đạo Phật, đâu là kiến trúc ảnh hưởng của Nho giáo?
Hoạt động 4: Vận dụng: 
- Vị trí Phật giáo ở các thế kỷ X – XV.
- Đặc điểm thơ văn của các thế kỷ XI – XV.
- Nét độc đáo, tính dân tộc và dân gian trong lĩnh vực nghệ thuật ở các thế kỷ X – XV.
* Hướng dẫn học bài ở nhà : (2’) 
 - Học bài cũ, đọc trước bài mới.
 - Lập bảng thống kê các thành tựu văn hóa thế kỷ X – XV.
 .
 Ngày soạn: 28/ 10
 Ngày giảng: 31 /10
Tiết 9
 KIỂM TRA GIỮA HỌC KÌ I
 (Đề chung toàn khối) Ngày soạn: 04/ 11
Ngày giảng: 07 /11
Tiết 10
 Chủ đề 3:
 HỌC SINH HÀ NỘI TỰ HÀO LÀ NGƯỜI THỦ ĐÔ TÍCH CỰC THAM GIA 
 HỌC TẬP RÈN LUYỆN ĐẠO ĐỨC
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC:
 1. Kiến thức:
 - Biết được trong những thế kỷ của chế độ phong kiến độc lập, mặc dù trải qua nhiều 
biến động, nhân dân ta vẫn nổ lực xây dựng cho mình một nền văn hóa dân tộc tiến lên.
 - Hiểu được vị thế của Hà Nội trải qua từ thế kỷ X – XV với sự phát triển của các 
ngành nông nghiệp, thủ công nghiệp và thương nghiệp từ đó thấy được sự phân hóa xã 
hội và các cuộc đấu tranh của nông dân
 - Hiểu được trách nhiệm và hành động của HS trong công cuộc xây dựng và bảo về 
đất nước
 2. Kỹ năng: - Quan sát, tìm hiểu và phát huy tính tích cực của bản thân.
 3. Thái độ: - Bồi dưỡng niềm tự hào vì là người thủ đô.
 - Bồi dưỡng ý thức xây dựng và bảo vệ quê hương, đất nước.
 - Ý thức, phát huy năng lực sáng tạo trong họa tập và lao động.
II. THIẾT BỊ VÀ TÀI LIỆU DẠY HỌC:
 - Một số tranh ảnh nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc thế kỷ X – XV.
 - Một số bài thơ, phú của các nhà văn học lớn.
III. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY VÀ HỌC:
Hoạt động 1. Mở đầu
1. Kiểm tra bài cũ:
2. Giới thiệu bài mới: 
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới
 Hoạt động của thầy và trò Kiến thức cơ bản
 I, Vị thế của Hà Nội từ thế kỉ X – XV
 1. Mở rộng, phát triển nông nghiệp
 - Thế kỷ X - XV là thời kỳ của triều đại * Bối cảnh lịch sử thế kỷ X - XV 
 Ngô, Đinh, Tiền Lê, Lý, Trần, Hồ, Lê sơ. - Đây là giai đoạn đầu của thế kỷ phong 
 ? Vậy trong bối cảnh lịch sử thế kỷ X – kiến độc lập, đồng thời cũng là thời kỳ đất 
 XV đã có những thuận lợi gì cho gcpk ? nước thống nhất.
 - Bối cảnh này rất thuận lợi tạo điều kiện 
 để phát triển kinh tế.
 ? Do đâu mà diện tích đất ngày càng mở * Diện tích đất ngày càng mở rộng:
 rộng ? - Nhân dân tích cực khai hoang 
 ? Nhà vua có những chính sách gì cho - Nhà vua cấp ruộng đất cho quý tộc, quan 
 việc mở rộng diện tích? lại đặt phép quân điền.
 - Nhân dân tích cực khai hoang vùng châu - Thủy lợi được nhà nước quan tâm mở 
 thổ sông lớn và ven biển. mang. - Nhà Lý đã cho xây đắp những con đê 
 đầu tiên.
 - 1248 Nhà Trần cho đắp đê quai vạc dọc 
 các sông lớn từ đầu nguồn đến cửa biển. 
 Đặt cơ quan: Hà đê sứ trông nom đê điều:
 - Các nhà nước Lý - Trần - Lê đều quan 
 tâm bảo vệ sức kéo, phát triển của giống 
 cây nông nghiệp.
 - Nhà nước cùng nhân dân góp sức phát 
 triển nông nghiệp. - Chính sách của nhà nước đã thúc đẩy 
 ? Từ đó em thấy tình hình đời sống của nông nghiệp phát triển, đời sống nhân dân 
 nhân dân như thế nào ấm no hạnh phúc, trật tự xã hội ổn định, 
 độc lập được củng cố.
 2. Phát triển thủ công nghiệp
 ? Thủ công nghiệp trong nhân dân tập * Thủ công nghiệp trong nhân dân
 trung chủ yếu ở các ngành nghề nào - Các nghề thủ công cổ truyền như: Đúc 
 + Do truyền thống nghề nghiệp vốn có, đồng, rèn sắt, làm gốm, dệt ngày càng phát 
 trong bối cảnh đất nước có điều kiện phát triển chất lượng sản phẩm ngày càng được 
 triển mạnh. nâng cao.
 + Do nhu cầu xây dựng cung điện, đền - Các ngành nghề thủ công ra đời như Thổ 
 chùa nên nghề sản xuất gạch, chạm khắc Hà, Bát Tràng.
 đá đều phát triển.
 ? Thủ công nghiệp trong nhà nước tập * Thủ công nghiệp nhà nước
 trung chủ yếu ở các ngành nghề nào - Nhà nước được thành lập các quan xưởng 
 - Sản xuất được một số sản phẩm kỹ thuật và tập trung thợ giỏi trong nước sản xuất: 
 cao như: Đại bác, thuyền chiến có lầu. tiền, vũ khí, áo mũ cho vua quan, thuyền 
 * Nhận xét: Các ngành nghề thủ công chiến.
 phong phú. Bên cạnh các nghề thủ công cổ 
 truyền đã phát triển những nghề mới yêu * Mục đích: phục vụ nhu cầu trong nước là 
 cầu kỹ thuật cao: dúc súng, đóng thuyền. chính. Chất lượng sản phẩm tốt.
 Thạp gốm hoa nâu lớn trang trí văn hoa 
 sen, thời Trần, cao 65cm
 Thuyền Cổ Lâu là loại thuyền chiến lớn, 
 đóng đinh sắt, có hai tầng và hàng chục 
 tay chèo, hai người chèo một mái và được 
 xem là đã tạo ra một tốc độ lớn khi có 
 thủy chiến.
Hoạt động 3: luyện tập 
? Vậy trong bối cảnh lịch sử thế kỷ X – XV đã có những thuận lợi gì cho gcpk ? 
Hoạt động 4: Vận dụng: 
- Viết bài văn giới thiệu về vẻ đẹp của Hà Nội
* Hướng dẫn học bài ở nhà : (2’) - Học bài cũ, đọc trước bài mới.
- Chuẩn bị nội dung tiếp theo