Giáo án dạy cả năm Địa lí 10 Cánh Diều

 b) Nội dung: HV quan sát máy chiếu, sử dụng SGK, hoạt động cá nhân: Giải thích được hiện tượng 
thực tế dựa vào kiến thức đã được học về hệ quả chuyển động của Trái Đất.
c) Sản phẩm: HV nhớ lại kiến thức đã được học và vận dụng kiến thức của bản thân trả lời câu hỏi 
GV đưa ra.
d) Tổ chức thực hiện: 
- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: Nhà thơ Nguyễn Du đã có 2 câu thơ: 
 “Sen tàn cúc lại nở hoa
 Sầu dài ngày ngắn đông đà sang xuân.”
GV đặt câu hỏi: Trong hai câu thơ trên nhà thơ Nguyễn Du đã nhắc đến các khoảng thời gian nào 
trong năm? Trong khoảng thời gian đó có những đặc điểm nào?
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: HV thực hiện nhiệm vụ trong thời gian 03 phút.
- Bước 3: Báo cáo, thảo luận: GV gọi một số HV trả lời, HV khác nhận xét, bổ sung.
- Bước 4: Kết luận, nhận định: GV đánh giá kết quả của HV, trên cơ sở đó dẫn dắt HV vào bài 
học mới.
Nằm trong hệ Mặt Trời, Trái Đất có hai chuyển động chính là chuyển động tự quay quanh trục và 
chuyển động quay quanh Mặt Trời. Hai chuyển động này diễn ra đồng thời và sinh ra những hệ 
quả. Vậy đó là những hệ quả nào?
 HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
 Hoạt động 2.1. Tìm hiểu hệ quả chuyển động tự quay quanh trục của Trái Đất 
a) Mục đích:HV phân tích (kết hợp sử dụng hình vẽ, lược đồ, video) được hệ quả chuyển động tự 
quay (sự luân phiên ngày đêm, giờ trên Trái Đất).
b) Nội dung:HV quan sát máy chiếu, sử dụng SGK, làm việc theo nhóm để tìm hiểu về hệ quả 
chuyển động tự quay quanh trục của Trái Đất.
c) Sản phẩm: HV hoàn thành tìm hiểu kiến thức:
 I. HỆ QUẢ CHUYỂN ĐỘNG TỰ QUAY QUANH TRỤC CỦA TRÁI ĐẤT
 1. SỰ LUÂN PHIÊN NGÀY ĐÊM
 - Do Trái Đất hình cầu và tự quay quanh trục nên ở mọi nơi trên bề mặt Trái Đất đều có 
 sự luân phiên ngày và đêm, nhờ đó có sự điều hòa nhiệt độ trên bề mặt Trái Đất Đây là 
 yếu tố quan trọng cho sự sống tồn tại và phát triển.
 2. GIỜ TRÊN TRÁI ĐẤT
 - Do Trái Đất hình cầu và tự quay quanh trục nên các địa điểm trên cùng một kinh tuyến 
 có một giờ riêng gọi là giờ địa phương tại cùng một thời điểm, các địa điểm nằm trên 
 các kinh tuyến khác nhau có giờ địa phương khác nhau.
 - Để thuận lợi cho sinh hoạt hằng ngày của mỗi quốc gia, người ta phải quy định một giờ 
 thống nhất cho từng khu vực, gọi là giờ khu vực (múi giờ). Trên bề mặt Trái Đất có 24 
 khu vực giờ. Giờ của kinh tuyến đi qua giữa khu vực được lấy làm giờ chung cho cả khu 
 vực đó.
 - Để thống nhất việc sử dụng giờ trên toàn thế giới, Hội nghị quốc tế về kinh tuyến họp tại 
 Oa-sinh-tơn (Hoa Kỳ) vào năm 1884 đã thống nhất lấy giờ ở khu vực giờ có kinh tuyến 
 gốc đi qua làm giờ quốc tế hay còn gọi là giờ GMT (Greenwich Mean Thời gian) và đánh 
 số 0.
 - Trái Đất hình cầu nên khu vực giờ số 0 đối diện với khu vực giờ số 12, ở đây sẽ có hai 
 ngày lịch khác nhau kinh tuyến 180 o đi qua giữa khu vực giờ số 12 được lấy làm 
 đường chuyển ngày quốc tế. Nếu đi từ phía tây sang phía đông qua kinh tuyến 180 o sẽ lùi 
 lại một ngày lịch và ngược lại thì sẽ tăng thêm một ngày lịch để phù hợp với thời gian nơi 
 đến. - Khi ở Luân-đôn là 23 giờ ngày 31-12-2020 thì ở Hà Nội là:
 + Hà Nội (múi giờ số 7) cách Luân-đôn (múi giờ số 0) Hai địa điểm này cách nhau 7 
 múi giờ.
 + Do Việt Nam ở phía Đông so với Luân-đôn Khi ở Luân-đôn là 23 giờ ngày 31-12-
 2020 thì ở Hà Nội là: 23 + 7 = 30.Lúc đó ở Hà Nội, Việt Nam là 6h, ngày 01/01/2021.
 Em có biết:Trong thực tế, ranh giới giữa các khu vực giờ không phải là đường thẳng mà 
 là những đường gấp khúc, phù hợp với mỗi bộ phận lãnh thổ. Một số nước có lãnh thổ 
 rộng nhưng chỉ dùng một giờ chung cho cả nước (Trung Quốc), một số nước khác lại chia 
 ra nhiều khu vực giờ (Liên bang Nga có 9 khu vực giờ, Ca-na-đa có 6 khu vực giờ, Ô-
 xtrây-li-a có 3 khu vực giờ). Ở Việt Nam thường gọi khu vực giờ là múi giờ, Việt Nam 
 thuộc múi giờ số 7.
d) Tổ chức thực hiện: 
- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: GV chia lớp thành các nhóm, yêu cầu HV tìm hiểu SGK kết hợp 
với kiến thức của bản thân và hoạt động theo nhóm để hoàn thành nhiệm vụ:
* Nhóm 1, 3: Đọc thông tin và quan sát hình 4.1, hãy:
+ Cho biết tại sao trên Trái Đất trong cùng một thời điểm, nhiều nơi là ban ngày, trong khi nhiều nơi 
khác lại là ban đêm?
+ Trình bày sự luân phiên ngày đêm trên Trái Đất?
* Nhóm 2, 4: Đọc thông tin và quan sát hình 4.2, hãy cho biết:
+ Khi ở Luân-đôn là 23 giờ ngày 31-12-2020 thì ở Hà Nội là mấy giờ và ngày nào?
+ Đường chuyển ngày quốc tế đi qua khu vực giờ số mấy? Tại sao khi đi qua đường chuyển ngày 
thì phải tăng hoặc giảm một ngày? - Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: 
+ Các nhóm tự phân công nhiệm vụ cho các thành viên. 
+ HV làm việc theo nhóm trong khoảng thời gian: 5 phút. 
- Bước 3: Báo cáo, thảo luận: 
+ GV yêu cầu đại diện các nhóm báo cáo kết quả. 
+ Các nhóm nhận xét, bổ sung cho nhau. 
- Bước 4: Kết luận, nhận định: GV nhận xét, đánh giá về thái độ, quá trình làm việc, kết quả hoạt 
động và chốt kiến thức.
 Hoạt động 2.2. Tìm hiểu hệ quả chuyển động quanh Mặt Trời của Trái Đất
a) Mục đích:HV phân tích (kết hợp sử dụng hình vẽ, lược đồ) được hệ quả chuyển động quanh Mặt 
Trời.
b) Nội dung:HV quan sát máy chiếu, sử dụng SGK, làm việc theo nhóm để tìm hiểu về hệ quả 
chuyển động quanh Mặt Trời của Trái Đất.
c) Sản phẩm: HV hoàn thành tìm hiểu kiến thức:
 II. HỆ QUẢ CHUYỂN ĐỘNG QUANH MẶT TRỜI CỦA TRÁI ĐẤT
 1. CÁC MÙA TRONG NĂM
 - Trong khi chuyển động quanh Mặt Trời, trục của Trái Đất luôn nghiêng và không đổi 
 phương nên có lúc bán cầu Bắc ngả về phía Mặt Trời, có lúc bán cầu Nam ngả về phía 
 Mặt Trời. Do thời gian chiếu sáng và lượng nhiệt thu nhận được ở mỗi bán cầu có sự thay 
 đổi trong năm nên sinh ra các mùa.
 - Mỗi mùa trong năm có sự khác nhau về thời tiết, khí hậu và độ dài ngày đêm. Thời gian 
 bắt đầu và kết thúc mỗi mùa cũng có sự khác nhau theo cách tính lịch dương hoặc âm. Ở 
 vùng ôn đới, một năm có bốn mùa khá rõ rệt; ở vùng nhiệt đới, mùa xuân và mùa thu 
 thường ngắn, không rõ rệt. Mùa ở hai bán cầu luôn trái ngược nhau.
 - Thời gian bắt đầu và kết thúc các mùa ở bán cầu Bắc theo dương lịch:
 + Mùa xuân: từ 21/3 (xuân phân) đến 22/6 (hạ chí).
 + Mùa hạ: từ 22/6 (hạ chí) đến 23/9 (thu phân).
 + Mùa thu: từ 23/9 (thu phân) đến 22/12 (đông chí)
 + Mùa đông: từ 22/12 (đông chí) đến 21/3 (xuân phân).
 2. NGÀY ĐÊM DÀI NGẮN THEO VĨ ĐỘ
 - Bảng độ dài ngày đêm trong ngày 22-6 và ngày 22-12 tại các vĩ độ khác nhau:
 Vĩ độ Ngày 22-6 Ngày 22-12 Bán cầu Bắc Bán cầu Nam Bán cầu Bắc Bán cầu Nam
 0o 12h 12h
 23o27’ 13h30’ 10h30’ 10h30’ 13h30’
 44o 15h 9h 9h 15h
 66o33’ 24h toàn ngày 24h toàn đêm 24h toàn đêm 24h toàn ngày
 - Qua bảng, ta thấy
 + Ngày 22-6: Ở bán cầu Bắc càng xa xích đạo ngày càng dài ra và đêm càng ngắn lại; Còn 
 ở bán cầu Nam thì ngược lại ngày càng ngày càng ngắn và đêm càng dài.
 + Ngày 22-12: Ở bán cầu Bắc càng xa xích đạo ngày càng ngắn, đêm càng dài ra; Còn ở 
 bán cầu Nam thì ngày càng dài, đêm ngắn lại.
 Do trục Trái Đất luôn nghiêng và không đổi phương khi chuyển động quanh Mặt Trời 
 nên có hiện tượng ngày đêm dài ngắn khác nhau theo vĩ độ. Độ dài ngày đêm chênh lệch 
 nhau càng nhiều khi đi từ xích đạo về phía hai cực.
 Em có biết:Đêm trắng là khoảng thời gian ban đêm ở một địa phương có độ chiếu sáng tự 
 nhiên không quá thấp dù Mặt Trời đã lặn xuống dưới đường chân trời. Đêm trắng có thời 
 gian ban đêm diễn ra rất ngắn (chỉ từ 23 giờ đến 3 giờ sáng). Khoảng thời gian còn lại 
 bầu trời đêm vẫn hửng sáng, không gian ở cuối đường chân trời giống như hoàng hôn. 
 Xanh Pê-téc-bua, Xtốc-khôm, Hen-sin-ki, là những địa điểm nổi tiếng có đêm trắng 
 diễn ra.
d) Tổ chức thực hiện: 
- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: GV chia lớp thành các nhóm, yêu cầu HV tìm hiểu SGK kết hợp 
với kiến thức của bản thân và hoạt động theo nhóm để hoàn thành nhiệm vụ:
* Nhóm 1, 3: Đọc thông tin và quan sát hình 4.3, hãy cho biết:
+ Nguyên nhân nào sinh ra các mùa?
+ Thời gian bắt đầu và kết thúc các mùa ở bán cầu Bắc theo dương lịch?
* Nhóm 2, 4: Đọc thông tin và quan sát hình 4.4, hãy:
+ Lập bảng về độ dài ngày đêm trong ngày 22-6 và ngày 22-12 tại các vĩ độ khác nhau?
+ Nhận xét về sự chênh lệch độ dài ngày đêm theo vĩ độ và giải thích? - Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: 
+ Các nhóm tự phân công nhiệm vụ cho các thành viên. 
+ HV làm việc theo nhóm trong khoảng thời gian: 5 phút. 
- Bước 3: Báo cáo, thảo luận: 
+ GV yêu cầu đại diện các nhóm báo cáo kết quả. 
+ Các nhóm nhận xét, bổ sung cho nhau. 
- Bước 4: Kết luận, nhận định: GV nhận xét, đánh giá về thái độ, quá trình làm việc, kết quả hoạt 
động và chốt kiến thức.
 HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP
a) Mục đích:Củng cố lại kiến thức, rèn luyện kĩ năng trong bài học.
b) Nội dung: HV quan sát máy chiếu, sử dụng SGK và kiến thức đã học để trả lời câu hỏi.
c) Sản phẩm: HV hoàn thành câu hỏi:
* Câu hỏi 1: Phân biệt giờ địa phương và giờ khu vực?
* Câu hỏi 2: Hãy cho biết thời gian bắt đầu và kết thúc các mùa ở bán cầu Nam theo dương lịch?
Gợi ý trả lời:
* Câu hỏi 1:
 Giờ địa phương Giờ khu vực
 - Để tiện cho việc tính giờ và giao lưu quốc tế, 
 - Được thống nhất ở tất cả các địa 
 người ta quy định giờ thống nhất cho từng khu vực 
 điểm nằm trên cùng một kinh 
 trên Trái Đất (quy ước 24 khu vực theo kinh tuyến 
 tuyếnỞ cùng một thời điểm, mỗi 
 gọi là 24 múi giờ, giờ chính thức là giờ địa phương 
 địa phương có một giờ riêng.
 của kinh tuyến đi qua chính giữa khu vực).
 -Giờ địa phương được thống nhất ở 
 tất cả các địa điểm nằm trên cùng - Các múi giờ đánh số từ 0 đến 23 (múi số 24 trùng 
 một kinh tuyến. Nó được xác định với múi số 0). Khu vực đánh số 0 gọi là khu vực 
 căn cứ vào vị trí của Mặt Trời trên giờ gốc (có đường kinh tuyến gốc đi qua đài thiên 
 bầu trời nên còn gọi là giờ Mặt văn Greenwich ở Anh).
 Trời. * Câu hỏi 2:
- Thời gian bắt đầu và kết thúc các mùa ở bán cầu Nam theo dương lịch:
 Mùa Bắt đầu Kết thúc
 Xuân 23/9 (thu phân) 22/12 (đông chí)
 Hạ 22/12 (đông chí) 21/3 (xuân phân)
 Thu 21/3 (xuân phân) 22/6 (hạ chí).
 Đông từ 22/6 (hạ chí) 23/9 (thu phân)
d) Tổ chức thực hiện: 
- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: GV trình chiếu câu hỏi, yêu cầu HV trả lời.
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: HV thảo luận và tìm đáp án.
- Bước 3: Báo cáo, thảo luận: GV gọi một số HV trả lời, HV khác nhận xét, bổ sung.
- Bước 4: Kết luận, nhận định: GV đánh giá kết quả của HV, chốt đáp án và kiến thức có liên 
quan.
 HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG
a) Mục đích:Vận dụng tri thức địa lí giải quyết vấn đề thực tiễn.
b) Nội dung: HV sử dụng SGK, vận dụng kiến thức, trả lời câu hỏi.
c) Sản phẩm: HV hoàn thành câu hỏi:
* Câu hỏi 3: Vào ngày 22-12, ở nước ta độ dài ngày đêm sẽ như thế nào?
Gợi ý trả lời:
- Ngày 22-12, nửa cầu Nam ngả về phía Mặt Trời, diện tích chiếu sáng lớn hơn diện tích khuất trong 
bóng tối, nên ngày dài hơn đêm. Nửa cầu Bắc lúc này chếch xa phía Mặt Trời nên diện tích chiếu 
sáng ít hơn diện tích khuất trong bóng tối, đêm dài hơn ngày.
- Việt Nam nằm ở bán cầu Bắc Ngày 22-12 ở Việt Nam có ngày ngắn, đêm dài (thời kì mùa 
đông ở nước ta).
 d) Tổ chức thực hiện: 
- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: GV trình chiếu câu hỏi, yêu cầu HV trả lời.
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: HV thảo luận và tìm đáp án.
- Bước 3: Báo cáo, thảo luận: GV gọi một số HV trả lời, HV khác nhận xét, bổ sung.
- Bước 4: Kết luận, nhận định: GV đánh giá kết quả của HV, chốt đáp án và kiến thức có liên 
quan.
4. Củng cố, dặn dò: 
GV củng cố bài học bằng sơ đồ hóa kiến thức được chuẩn bị sẵn và trình chiếu, nhấn mạnh các nội 
dung trọng tâm của bài. 
5. Hướng dẫn về nhà: 
- Học bài cũ, trả lời câu hỏi SGK. 
- Hoàn thành câu hỏi phần vận dụng. 
- Chuẩn bị bài mới: Bài 5. Thạch quyển. Nội lực và tác động của nội lực đến đia hình bề mặt Trái 
Đất.
Nội dung:
+ Thạch quyển.
+ Khái niệm và nguyên nhân của nội lực.
+ Tác động của nội lực đến sự hình thành địa hình.
+ Sự phân bố các vành đai động đất, núi lửa trên Trái Đất. Ngày soạn: . / . / . 
 CHƯƠNG 2: THẠCH QUYỂN
 BÀI 5 (3 tiết). THẠCH QUYỂN. NỘI LỰC VÀ TÁC ĐỘNG CỦA NỘI LỰC ĐẾN ĐỊA 
 HÌNH BỀ MẶT TRÁI ĐẤT
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức:
- Trình bày được khái niệm thạch quyển, phân biệt được thạch quyển với vỏ Trái Đất.
- Trình bày khái niệm, nguyên nhân của nội lực và tác động của nội lực đến sự hình thành địa hình 
bề mặt Trái Đất.
- Phân tích được sơ đồ, lược đồ, tranh ảnh về tác động của nội lực đến địa hình bề mặt Trái Đất.
- Nhận xét và giải thích được sự phân bố các vành đai động đất, các vành đai núi lửa trên Trái Đất.
2. Năng lực:
* Năng lực chung: 
- Năng lực tự chủ và tự học: 
+ Giúp đỡ được các bạn khác vươn lên, tự lực trong học tập thông qua các hoạt động cá nhân/nhóm.
+ Tự khẳng định và bảo vệ quyền, nhu cầu chính đáng: biết khẳng định và bảo vệ quan điểm, nhu 
cầu tự học, tự tìm hiểu của bản thân.
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: Xác định mục đích, nội dung, phương tiện và thái độ giao tiếp: biết 
lựa chọn nội dung giao tiếp phù hợp với hình thức hoạt động cá nhân/cặp/nhóm.
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Biết xác định và làm rõ thông tin từ nguồn thông tin SGK, 
bản đồ, 
* Năng lực chuyên biệt:
- Nhận thức khoa học địa lí:
+ Nhận thức thế giới theo quan điểm không gian:
> Sử dụng được bản đồ, tranh ảnh, video để xác định được: Thạch quyển. Các khu vực chịu tác 
động của nội lực và các dạng địa hình bề mặt Trái Đất do tác động của nội lực tạo thành.
> Xác định và lí giải được sự phân bố các dạng địa hình do tác động của nội lực.
+ Giải thích các hiện tượng và quá trình địa lí: Phát hiện và giải thích được các khu vực chịu tác 
động của nội lực và các dạng địa hình bề mặt Trái Đất do tác động của nội lực tạo thành.
- Tìm hiểu địa lí:
+ Sử dụng các công cụ địa lí:
> Biết tìm kiếm, chọn lọc và khai thác thông tin văn bản, tranh ảnh, bản đồ, 
> Biết đọc và sử dụng bản đồ.
> Sử dụng mô hình, tranh ảnh, video, 
+ Biết khai thác Internet phục vụ trong việc học tập môn Địa lí.
- Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học:
+ Cập nhật thông tin và liên hệ thực tế: Tìm kiếm được các thông tin và nguồn số liệu tin cậy vềcác 
khu vực chịu tác động của nội lực và các dạng địa hình bề mặt Trái Đất do tác động của nội lực tạo 
thành.
+ Vận dụng tri thức địa lí giải quyết một số vấn đề thực tiễn: Vận dụng được các kiến thức, kỹ năng 
để giải quyết một số vấn đề thực tiễn liên quan đến các khu vực chịu tác động của nội lực và các 
dạng địa hình bề mặt Trái Đất do tác động của nội lực tạo thành.
3. Phẩm chất: - Yêu nước: Yêu đất nước, tự hào trước vẻ đẹp của quê hương đất nước. 
- Nhân ái: Có mối quan hệ hài hòa với người khác.Tôn trọng sự khác biệt về nhận thức cũng như sự 
khác biệt về điều kiện sinh sống.
- Chăm chỉ: Có ý thức đánh giá điểm mạnh, điểm yếu của cá nhân; Những thuận lợi và khó khăn để 
xây dựng và thực hiện kế hoạch học tập. Có ý chí vượt qua khó khăn để hoàn thành các nhiệm vụ 
học tập.
- Trung thực trong học tập và cuộc sống.
- Trách nhiệm: Tích cực, tự giác, nghiêm túc học tập, rèn luyện, tu dưỡng đạo đức bản thân. Sẵn 
sàng chịu trách nhiệm về lời nói và hành động của bản thân khi tham gia các hoạt động học tập. Có 
ý thức bảo vệ tự nhiên, bảo vệ môi trường sống.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Thiết bị: Máy tính, máy chiếu.
2. Học liệu: SGK, bản đồ, biểu đồ, tranh ảnh, video.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. Ổn định: 
 Ngày dạy Lớp Sĩ số Ghi chú
2. Kiểm tra bài cũ: 
* Câu hỏi: Tại sao trên Trái Đất có sự luân phiên ngày – đêm? Ý nghĩa của hiện tượng này đối với 
sự sống trên Trái Đất?
* Giợi ý trả lời:
- Nguyên nhân: Do Trái Đất hình cầu và tự quay quanh trục; luôn có một nửa được Mặt Trời chiếu 
sáng (gọi là ngày) và một nửa chìm trong bóng tối (gọi là đêm). Ở mọi nơi trên bề mặt Trái Đất đều 
có sự luân phiên ngày và đêm.
- Ý nghĩa: Nhờ đó có sự luân phiên ngày đêm nên có sự điều hòa nhiệt độ trên bề mặt Trái Đất 
Đây là yếu tố quan trọng cho sự sống tồn tại và phát triển.
3. Hoạt động học tập: 
 HOẠT ĐỘNG 1: HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU (KHỞI ĐỘNG) 
a) Mục đích:HV nhớ lại những kiến thức về thạch quyển đã được học.
b) Nội dung: HV quan sát máy chiếu, sử dụng SGK, hoạt động cá nhân: Giải thích được hiện tượng 
thực tế dựa vào kiến thức đã được học về thạch quyển.
c) Sản phẩm: HV nhớ lại kiến thức đã được học và vận dụng kiến thức của bản thân trả lời câu hỏi 
GV đưa ra.
d) Tổ chức thực hiện: 
- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: GV trình chiếu câu hỏi, yêu cầu HV dựa vào kiến thức đã học 
và hiểu biết cá nhân hãy trả lời: Con người có thể đi từ bán cầu này sang bán cầu kia thông qua một 
đường hầm xuyên qua lòng Trái Đất không? Vì sao?
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: HV thực hiện nhiệm vụ trong thời gian 03 phút.
- Bước 3: Báo cáo, thảo luận: GV gọi một số HV trả lời, HV khác nhận xét, bổ sung.
- Bước 4: Kết luận, nhận định: GV đánh giá kết quả của HV, trên cơ sở đó dẫn dắt HV vào bài 
học mới. Thạch quyển là gì và nằm ở đâu trong cấu tạo Trái Đất? Thạch quyển và vỏ Trái Đất khác nhau 
như thế nào? Nội lực được sinh ra từ đâu và có tác động như thế nào đối với địa hình bề mặt Trái 
Đất?
 HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
 Hoạt động 2.1. Tìm hiểu thạch quyển
a) Mục đích:HV trình bày được khái niệm thạch quyển, phân biệt được thạch quyển với vỏ Trái 
Đất.
b) Nội dung:HV quan sát máy chiếu, sử dụng SGK, làm việc theo cặp để tìm hiểu về thạch quyển.
c) Sản phẩm: HV hoàn thành tìm hiểu kiến thức:
 I. THẠCH QUYỂN
 - Là phần trên cùng của Trái Đất, bao gồm vỏ Trái Đất và phần trên của lớp man-ti. Thành 
 phần cấu tạo của thạch quyển chủ yếu là các đá ở thể rắn.
 - Giới hạn của thạch quyển ở độ sâu khoảng 100 km. Độ dày không đồng nhất, mỏng hơn 
 ở vỏ đại dương và dày hơn ở vỏ lục địa.
d) Tổ chức thực hiện: 
- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:GV yêu cầu HV tìm hiểu SGK, kết hợp với hiểu biết của bản 
thân và trao đổi với bạn bên cạnh để trả lời câu hỏi:
* Câu hỏi: Đọc thông tin và quan sát hình 5.1, hãy trình bày khái niệm thạch quyển và phân biệt 
thạch quyển với vỏ Trái Đất?
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: 
+ Các cặp nghiên cứu nội dung SGK, tài liệu hoàn thành câu hỏi trong 05 phút. 
+ GV: quan sát và trợ giúp các cặp. 
- Bước 3: Báo cáo, thảo luận: 
+ Các cặp trao đổi chéo kết quả và bổ sung cho nhau
+ Đại diện một số cặp trình bày, các cặp khác bổ sung. 
- Bước 4: Kết luận, nhận định: GV nhận xét, đánh giá về thái độ, quá trình làm việc, kết quả hoạt 
động và chốt kiến thức.
 Hoạt động 2.2. Tìm hiểu khái niệm và nguyên nhân của nội lực
a) Mục đích:HV trình bày được khái niệm, nguyên nhân của nội lực.
b) Nội dung:HV quan sát máy chiếu, sử dụng SGK, làm việc theo cặp để tìm hiểu khái niệm và 
nguyên nhân của nội lực. c) Sản phẩm: HV hoàn thành tìm hiểu kiến thức:
 II. KHÁI NIỆM VÀ NGUYÊN NHÂN CỦA NỘI LỰC
 - Nội lực là lực sinh ra từ bên trong Trái Đất.
 - Nguyên nhân của nội lực chủ yếu do nguồn năng lượng từ quá trình phân hủy các chất 
 phóng xạ, sự sắp xếp vật chất theo trọng lực và các phẩn ứng hóa học, xảy ra bên trong 
 Trái Đất.
d) Tổ chức thực hiện: 
- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:GV yêu cầu HV tìm hiểu SGK, kết hợp với hiểu biết của bản 
thân và trao đổi với bạn bên cạnh để trả lời câu hỏi:
* Câu hỏi: Đọc thông tin, hãy trình bày khái niệm và nguyên nhân của nội lực?
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: 
+ Các cặp nghiên cứu nội dung SGK, tài liệu hoàn thành câu hỏi trong 05 phút. 
+ GV: quan sát và trợ giúp các cặp. 
- Bước 3: Báo cáo, thảo luận: 
+ Các cặp trao đổi chéo kết quả và bổ sung cho nhau
+ Đại diện một số cặp trình bày, các cặp khác bổ sung. 
- Bước 4: Kết luận, nhận định: GV nhận xét, đánh giá về thái độ, quá trình làm việc, kết quả hoạt 
động và chốt kiến thức.
 Hoạt động 2.3. Tìm hiểu tác động của nội lực đến sự hình thành địa hình
a) Mục đích:HV trình bày được tác động của nội lực đến sự hình thành địa hình bề mặt Trái Đất. 
Phân tích được sơ đồ, lược đồ, tranh ảnh về tác động của nội lực đến địa hình bề mặt Trái Đất
b) Nội dung:HV quan sát máy chiếu, sử dụng SGK, làm việc theo nhóm để tìm hiểu tác động của 
nội lực đến sự hình thành địa hình.
c) Sản phẩm: HV hoàn thành tìm hiểu kiến thức:
 III. TÁC ĐỘNG CỦA NỘI LỰC ĐẾN SỰ HÌNH THÀNH ĐỊA HÌNH
 - Nội lực tạo ra các vận động kiến tạo, làm biến dạng vỏ Trái Đất, tạo nên sự thay đổi địa 
 hình.
 * Hiện tượng uốn nếp
 - Tại những khu vực cấu tạo bằng các loại đá mềm, vận động nén ép làm cho vỏ Trái Đất 
 bị uốn nếp. Nếu cường độ nén ép mạnh sẽ hình thành các vùng núi uốn nếp. VD: hệ thống 
 núi Hi-ma-lay-a, An-đét, Coóc-đi-e, 
 * Hiện tượng đứt gãy
 - Tại những khu vực cấu tạo bởi đá cứng, vận động kiến tạo làm lớp đá của vỏ Trái Đất bị 
 nứt vỡ, hình thành các vết nứt hoặc đứt gãy kéo dài. Hai bên đứt gãy có bộ phận được 
 nâng lên (tạo thành dãy núi, khối núi, ) và có bộ phận hạ thấp (tạo thành thung lũng). 
 - Các đứt gãy lớn đã tạo điều kiện để hình thành nhiều thung lũng sông trên bề mặt Trái 
 Đất. 
 - Dọc theo đứt gãy có thể hình thành biển hoặc các hồ tự nhiên, VD: biển đỏ và các hồ ở 
 khu vực phía đông lục địa Phi.
 * Hoạt động núi lửa
 - Hoạt động núi lửa có thể xuất hiện trên lục địa và trên biển, đại dương. Núi lửa làm thay 
 đổi địa hình do hoạt động phun trào và đông cứng mac-ma trên bề mặt Trái Đất.
 - Trên lục địa, hoạt động núi lửa tạo thành các ngọn núi lửa đứng độc lập hoặc tập hợp 
 thành khối, dãy núi lửa. Miệng núi lửa đã ngừng hoạt động thường tạo thành thung lũng 
 hoặc hồ tự nhiên (hồ núi lửa).