Giáo án kì 1 Ngữ văn 10 Kết Nối Tri Thức

 Tiết 3, 4
 Văn bản 3
 TẢN VIÊN TỪ PHÁN SỰ LỤC
 (Chuyện chức phán sự đền Tản Viên)
 Nguyễn Dữ
I. MỤC TIÊU
 1. Kiến thức
 Giúp học sinh:
 - Nêu được một số thông tin về tác giả và tác phẩm 
 - Biết xác định người kể chuyện và các sự kiện chính của tác phẩm. 
 - Phân tích được hình tượng nhân vật Tử Văn và nhận xét khái quát về nhân vật này.
 - Phân tích thế giới hư cấu nghệ thuật của Nguyễn Dữ được thể hiện trong tác phẩm. 
 - Đánh giá được về quan niệm về kẻ sĩ được thể hiện trong lời bình cuối truyện. 
 2. Năng lực:
 - Năng lực chung: Năng lực phân tích, đánh giá, tư duy phản biện, năng lực hợp tác, giải quyết 
vấn đề, .
 - Năng lực đặc thù: 
 + Học sinh vận dụng năng lực cảm thụ văn học để đọc hiểu văn bản theo thể loại 
 + Học sinh vận dụng năng lực ngôn ngữ để viết kết nối đọc 
 3. Phẩm chất: 
 - Củng cố lòng yêu chính nghĩa và niềm tự hào về người trí thức nước Việt. 
 - Phân biệt cái thiện cái ác, biết bênh vực chính nghĩa, bài trừ cái xấu.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
 1. Thiết bị dạy học: Sách giáo khoa, sách giáo viên, phiếu học tập
 2. Học liệu: Máy chiếu, bảng phụ, các phương tiện hỗ trợ khác (Tùy vào điều kiện của từng nhà 
trường).
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG
 a. Mục tiêu: Tạo tâm thế thoải mái và gợi dẫn cho học sinh về nội dung bài học
 b. Nội dung: 
 - GV cho HS xem hình ảnh về đền Tản Viên – Ba Vì, lễ hội ở đền Tản Viên 
 c. Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh.
 d. Tổ chức thực hiện: 
 B1: Chuyển giao nhiệm vụ: GV nêu câu hỏi, HS thực hiện nhiệm vụ cá nhân.
 B2: Thực hiện nhiệm vụ: HS suy nghĩ, trình bày ý kiến
 B3: Báo cáo thảo luận: Học sinh chia sẻ
 B4: Kết luận, nhận định: GV chốt ý và dẫn dắt vào bài học
2. HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
Nội dung 1: Tìm hiểu khái quát về tác giả, tác phẩm
a. Mục tiêu: 
- Học sinh nêu được một số thông tin về tác giả, tác phẩm
- Học sinh xác định người kể chuyện và các sự kiện chính của tác phẩm. 
b. Nội dung: Học sinh hoàn thiện phiếu học tập tìm hiểu chung về tác giả, tác phẩm; Xác định 
người kể chuyện; Các sự kiện chính trong tác phẩm.
 21 c. Sản phẩm: Phiếu thông tin về tác giả, tác phẩm của học sinh
d. Tổ chức thực hiện:
 TỔ CHỨC THỰC HIỆN SẢN PHẨM
* Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu chung I. Tìm hiểu chung
B1: Chuyển giao nhiệm vụ: 1. Tác giả Nguyễn Dữ
- Giáo viên phát phiếu học tập về tác giả - Sống vào khoảng TKXVI, chưa rõ năm 
- HS đọc thông tin, tìm hiểu và hoàn thành sinh, năm mất.
phiếu tìm hiểu chung về tác giả. - Quê quán: tỉnh Hải Dương
- B2: Thực hiện nhiệm vụ: Học sinh thảo - Xuất thân trong gia đình khoa bảng, từng 
luận và hoàn thành phiếu đi thi, làm quan, sau đó từ quan lui về ẩn 
+ Thời gian: 34 phút dật.
+ Chia sẻ: 3 phút 
+ Phản biện và trao đổi: 2 phút 
B3: Báo cáo thảo luận: Học sinh chia sẻ và 
báo cáo nội dung đã tìm hiểu 
B4: Kết luận, nhận định: GV chốt kiến 
thức cơ bản về tác giả.
 2. Tác phẩm
 a. Thể loại truyền kỳ
 - Là một thể văn xuôi tự sự thời trung đại, 
 phản ánh hiện thực qua những yếu tố 
 hoang đường.
 - Đằng sau những tình tiết phi hiện thực 
 người đọc có thể tìm thấy những vấn đề 
 cốt lõi hiện thực cũng như quan niệm, thái 
 độ của tác giả.
 b. Truyền kỳ mạn lục
 - Viết bằng chữ Hán, gồm 20 truyện, ra 
 đời vào nửa đầu thế kỉ XVI.
 - Truyện có giá trị hiện thực và giá trị 
 nhân đạo.
 c. Tác phẩm “Chuyện chức Phán sự đền 
* Nhiệm vụ 2: Tản Viên”
B1: Chuyển giao nhiệm vụ: Học sinh xác - Xuất xứ: “Chuyện chức phán sự đền Tản 
định người kể chuyện và các sự kiện chính Viên” là một trong 20 truyện của “Truyền 
của tác phẩm. kì mạn lục”
B2: Thực hiện nhiệm vụ: Học sinh hoàn - Người kể chuyện: Ngôi thứ ba – không 
thành phiếu học tập về tác phầm trực tiếp tham gia vào câu chuyện -> tạo 
B3: Báo cáo thảo luận: Học sinh chia sẻ và sự khách quan.
báo cáo nội dung đã tìm hiểu về tác phẩm - Các sự kiện chính của tác phẩm:
B4: Kết luận, nhận định: GV chốt kiến + Hành động đốt đền của Ngô Tử Văn
thức cơ bản về tác phẩm + Cuộc gặp gỡ giữa hồn ma tên tướng 
 giặc, thổ công
 + Cuộc xử kiện ở Minh ti
 + Tử Văn nhận chức Phán sự.
 22 Nội dung 2: Đọc - hiểu văn bản (32 phút)
a. Mục tiêu: 
- Học sinh phân tích hình tượng nhân vật Tử Văn và nhận xét khái quát về nhân vật này.
- Học sinh phân tích thế giới hư cấu nghệ thuật của Nguyễn Dữ được thể hiện trong tác phẩm. 
- Học sinh đánh giá về quan niệm về kẻ sĩ được thể hiện trong lời bình cuối truyện. 
b. Nội dung: GV giao nhiệm vụ qua các phiếu học tập tìm hiểu về nhân vật Ngô Tử Văn, HS tìm 
hiểu qua hệ thống câu hỏi trong phiếu học tập
c. Sản phẩm: Các phiếu học tập đã hoàn thiện của học sinh
d. Tổ chức thực hiện:
 TỔ CHỨC THỰC HIỆN SẢN PHẨM
 II. Đọc hiểu văn bản
Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu nhân vật Ngô Tử 1. Nhân vật Ngô Tử Văn
Văn a. Cách giới thiệu
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: - Nhân vật NTV được giới thiệu về lai 
Giáo viên chia nhóm để HS tìm hiểu về lịch, quê quán, đặc biệt nhấn mạnh ở tính 
nhân vật Ngô Tử Văn: cách. 
Nhóm 1. Cách giới thiệu về Ngô Tử Văn - NTV được giới thiệu là một người 
Nhóm 2. Hành động đốt đền của Ngô Tử “khảng khái, nóng nảy, thấy sự tà gian thì 
Văn không thể chịu được, người vùng Bắc ta 
Nhóm 3. Tử Văn trong cuộc xử kiện dưới vẫn khen là một người cương trực”.
Minh Ti -> cương trực, dũng cảm đấu tranh vì 
Nhóm 4: Tử Văn nhận chức phán sự đền chính nghĩa. 
Tản Viên - Nhận xét: Bằng cách giới thiệu trực tiếp, 
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: Học sinh Nguyễn Dữ đã tạo cho nhân vật yếu tố 
thảo luận theo nhóm và trả lời các câu hỏi chính xác, qua đó giúp người đọc tin 
gợi ý trong phiếu học tập. tưởng vào sự có thật của nhân vật này.
Bước 3: Báo cáo thảo luận: Học sinh chia -> Lời giới thiệu mang giọng điệu khen 
sẻ bài làm và báo cáo phần tìm hiểu; Các ngợi, hướng người đọc vào những hành 
nhóm nhận xét, bổ sung động chính nghĩa của nhân vật.
Bước 4: Kết luận, nhận định: Giáo viên b. Hành động đốt đền 
nhận xét các nhóm và chốt những kiến - Nguyên nhân: tức giận, không chịu được 
thức cơ bản cảnh yêu tà tác oai tác quái hại dân.
 -> Khẳng định hành động của NTV không 
 phải vi phạm tín ngưỡng mà là hành động 
 chính nghĩa, dám đấu tranh chống gian tà. 
 - Diễn biến hành động: tắm gội sạch sẽ 
 khấn trời, rỗi châm lửa đốt đền.
 -> Thái độ nghiêm túc, kính cẩn. Đây 
 không phải là hành động bộc phát nhất 
 thời mà là hành động có chủ đích, có suy 
 nghĩ kĩ lưỡng.
 - Thái độ: vung tay không cần gì cả.
 -> Phản ứng nhanh chóng, dứt khoát, 
 mạnh mẽ. Không hề kinh sợ, luôn tin vào 
 hành động chính nghĩa của bản thân. 
 23 -> Nhận xét: Tử Văn dũng cảm, cứng rắn, 
dám làm những điều không ai có thể làm 
để diệt trừ cái ác.
Thái độ của tác giả: Ca ngợi, đồng tình với 
hành động chính nghĩa của Ngô Tử Văn.
c. Cuộc gặp gỡ giữa Ngô Tử Văn và hồn 
ma tên tướng giặc, thổ công
- Tên tướng giặc giả làm cư sĩ đến đe dọa, 
mắng chửi Ngô Tử Văn, đòi dựng lại ngôi 
đền.
- Thái độ Ngô Tử Văn: Mặc kệ, ngồi ngất 
ngưởng, tự nhiên -> can đảm, dũng mãnh 
khinh thường sự đe dọa, hống hách của 
tướng giặc.
- Thổ công kể lại sự việc mình bị hại, căn 
dặn Ngô Tử Văn cách đối phó với tên 
tướng giặc.
- Tử Văn sẵn sàng chuẩn bị cuộc chiến 
với tên bách hộ họ Thôi.
-> Ngô Tử Văn đầy can đảm bản lĩnh, 
dám làm những điều cả thần thánh cũng 
phải kinh sợ, dám đấu tranh chống lại sự 
phi lí ở đời.
d. Cuộc xử kiện ở Minh Ti
- Ban đầu, Diêm Vương do tin lời tên 
tướng giặc nên quả quyết đổ tội cho NTV.
- Thái độ của NTV : 
+ Gan dạ trước bọn quỷ Dạ Xoa nanh ác 
và quang cảnh đáng sợ nơi cõi âm.
+ Cứng cỏi, bất khuất trước Diêm Vương 
đầy quyền lực.
+ Dũng cảm vạch mặt tên bại tướng gian 
tà với lời lẽ “rất cứng cỏi, không chịu 
nhún nhường chút nào.
- Kết quả: Diêm Vương cho người xác 
thực, tuyên bố NTV vô tội, được nhận 
chức phán sự, trả lại đền cho Thổ công, 
trừng phạt tên tướng giặc.
- Ý nghĩa: 
+ Giải trừ được hậu họa, đem lại an lành 
cho nhân dân;
+ Diệt từ tận gốc thế lực xâm lược tàn ác, 
làm sáng tỏ nỗi oan khuất và phục hồi 
danh vị cho Thổ thần nước Việt.
e. Khi nhận chức phán sự đền Tản Viên
 24 - Đây là chi tiết kì ảo, lí thú thể hiện niềm 
 tin của nhân dân vào chân lí, khẳng định 
 chính nghĩa luôn chiến thắng gian tà.
 - Chính sự dũng cảm, kiên cường, khảng 
 khái diệt trừ cái ác của Tử Văn được đền 
 đáp xứng đáng.
 - Cuộc gặp gỡ của quan phán sự với người 
 dân làng thể hiện sự tin tưởng của nhân 
 dân vào vị quan tốt và niềm tin vào chính 
 nghĩa, chân thiện trong đời.
Nhiệm vụ 2 2. Thế giới hư cấu nghệ thuật trong tác 
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ phẩm 
Học sinh làm việc cá nhân, giáo viên đặt - Trong Chuyện chức phán sự đền Tản 
câu hỏi phát vấn tìm hiểu về nghệ thuật Viên, Nguyễn Dữ đã kết hợp thành công 
của truyện (Socrates) yếu tố "kì" và yếu tố "thực".
+ Liệt kê các yếu tố thực và yếu tố ảo - Câu chuyện đầy tính chất kì ảo bởi sự 
trong truyện? xuất hiện của thế giới âm cung với những 
+ Chỉ ra ý nghĩa của yếu tố thực và yếu tố hồn ma, bóng quỷ, với những cảnh vật 
ảo trong truyện? khác thường, với chuyện người chết đi, 
+ Yếu tố thực và yếu tố ảo đã góp phần thể sống lại, từ dương gian đến địa phủ, từ cõi 
hiện đặc trưng thể loại và chủ đề tác phẩm âm về lại cõi trần
như thế nào? - Câu chuyện lại có vẻ như "người thực, 
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: Học sinh việc thực" bởi cách dẫn người, dẫn việc cụ 
suy nghĩ và trả lời thể đến cả họ tên, quê quán, thời gian, địa 
Bước 3: Báo cáo thảo luận: Học sinh trình điểm xảy ra sự việc: "Ngô Tử Văn tên là 
bày ý kiến của bản thân, các học sinh khác Soạn, người huyện Yên Dũng, đất Lạng 
nhận xét, bổ sung Giang", "Năm Giáp Ngọ, có người ở thành 
Bước 4: Kết luận, nhận định: Giáo viên Đông Quan vốn quen biết với Tử Văn"....
chốt những kiến thức cơ bản - Yếu tố kì ảo là biện pháp nghệ thuật làm 
 tăng tính hấp dẫn của câu chuyện.
 - Yếu tố hiện thực làm tăng tính xác thực, 
 làm cho câu chuyện có ý nghĩa xã hội sâu 
 sắc.
 - Chủ đề của tác phẩm: Niềm tin của tác 
 giả chính nghĩa sẽ thắng cường bạo, gian 
 tà, đẩy lùi sự mê tín, dị đoạn tồn tại cố hữu 
 trong suy nghĩ của con người.
Nhiệm vụ 3: 3. Lời bình cuối truyện
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: "Than ôi! Người ta vẫn nói: "Cứng quá 
- Giáo viên giao nhiệm vụ thì gãy". Kẻ sĩ chỉ lo không cứng cỏi 
- Học sinh thảo luận và thực hiện được, còn gãy hay không là việc trời."
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: Học sinh - Theo quan niệm của Nguyễn Dữ, đã là 
suy ngẫm và thực hiện kẻ sĩ ở đời thì cần sự “cứng” cáp, rắn rỏi, 
Bước 3: Báo cáo thảo luận: Học sinh trình mạnh mẽ để giữ tinh thần đương đầu với 
bày phần bài làm của mình các khó khăn thử thách. Lời bình khẳng 
 25 Bước 4: Kết luận, nhận định: GV chốt lại định nhân cách của kẻ sĩ được thể hiện ở ý 
các chia sẻ, lựa chọn các chia sẻ tốt để cả chí, tinh thần và dám thử thách. Không 
lớp tham khảo. màng tới được mất, thẳng thua bởi đó là 
 “việc trời”. Nhấn mạnh và khẳng định ý 
 chí và niềm tin vào sức mạnh quyết định 
 vận mệnh của thần linh 
 - Theo quan niệm hiện đại, không phải vấn 
 đề nào chúng ta cũng “cứng” mà cần mềm 
 dẻo, khôn khéo để xử lí mọi công việc đạt 
 hiệu quả tối đa nhất. Tuy nhiên, luôn phải 
 giữ thái độ trong sạch, làm bất kì việc gì 
 đều hướng đến lẽ phải và quyền lợi không 
 chỉ của bản thân mà còn là quyền lợi của 
 cộng đồng và những người xung quanh. 
 - Học sinh có thể tự do bày tỏ quan điểm 
 và diễn giải được bằng những minh chứng 
 cụ thể.
3. HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: Dựa vào nội dung tìm hiểu tác phẩm viết kết nối đọc về một yếu tố làm 
nên sức hấp dẫn của câu truyện trong “Chuyện chức Phán sự đền Tản Viên”
b. Nội dung: HS thực hành viết kết nối đọc theo hướng dẫn của GV 
c. Sản phẩm: Bài làm của học sinh
d. Tổ chức thực hiện:
 TỔ CHỨC THỰC HIỆN SẢN PHẨM
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ Bài làm của học sinh
Giáo viên giao nhiệm vụ
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
Học sinh thực hiện bài làm viết kết nối đọc 
Bước 3: Báo cáo thảo luận
Học sinh trình bày phần bài làm của mình 
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV chốt lại các chia sẻ, lựa chọn các chia 
sẻ tốt để cả lớp tham khảo 
(GV chia sẻ bài viết cho học sinh tham 
khảo.)
4. HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG
a. Mục tiêu: 
Học sinh vận dụng liên hệ về lòng dũng cảm, mê tín dị đoan, lí tưởng và quan niệm 
sống 
b. Nội dung: HS trình bày và chia sẻ ý tưởng 
c. Sản phẩm: Bài làm của học sinh
d. Tổ chức thực hiện:
 TỔ CHỨC THỰC HIỆN SẢN PHẨM
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ Bài làm của học sinh
Giáo viên giao nhiệm vụ
 26 Học sinh thảo luận và thực hiện 
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
Học sinh suy ngẫm và thực hiện 
Bước 3: Báo cáo thảo luận
Học sinh trình bày phần bài làm của mình 
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV chốt lại các chia sẻ, lựa chọn các chia 
sẻ tốt để cả lớp tham khảo
5. HOẠT ĐỘNG 5: HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
 27 Phụ lục (Phiếu học tập)
Phụ lục 1. Phiếu tìm hiểu chung – 3 phiếu 
 28 29 Phụ lục 2. Phiếu tìm hiểu nhân vật Ngô Tử Văn 
 30